Puglia is het land van de olijfboom. Wie door de regio rijdt, ziet ze overal: eindeloze rijen bomen tussen de stenen muurtjes, sommige honderden jaren oud met knoestige, gedraaide stammen. In het najaar komt het hele landschap in beweging, want dan begint de olijvenoogst. Oktober is het moment om dat van dichtbij mee te maken. In dit artikel lees je hoe de oogst werkt en waar je kunt meedoen of proeven.
Puglia en de olijf
Puglia is de grootste olijfolieproducent van Italië. Een groot deel van alle Italiaanse olijfolie komt uit deze regio. De olijfbomen zijn er niet alleen een bron van inkomsten, maar ook een deel van de identiteit. Vooral in de Valle d'Itria, rond Ostuni en Fasano en in de Salento staan bomen die eeuwen oud zijn, de zogenoemde ulivi monumentali.
Je ziet in de Salento helaas ook veel dode en kale bomen. Sinds 2013 heeft de bacterie Xylella fastidiosa daar grote schade aangericht. Het landschap verandert, en veel boeren zijn bezig met nieuwe aanplant van resistentere rassen.
Hoe gaat de oogst?
De oogst begint in oktober en loopt door tot in december, afhankelijk van de plek, het olijfras en het weer. Het proces is eeuwenlang hetzelfde gebleven:
- Netten uitleggen: onder de bomen worden grote netten gelegd.
- Olijven losmaken: de olijven worden met de hand, met kleine harken of met machines die de takken laten trillen van de boom gehaald.
- Verzamelen: de olijven worden uit de netten in kratten geschept, bladeren en takjes worden eruit gehaald.
- Naar de oliemolen: binnen korte tijd gaan de olijven naar de frantoio, waar ze worden gemalen en geperst.
Hoe sneller de olijven na de pluk worden verwerkt, hoe beter de olie.
Olio nuovo proeven
De verse olie van het nieuwe oogstjaar heet olio nuovo. Hij is vaak felgroen en troebel, met een pittige, peperige smaak. In de oogsttijd eten Italianen hem het liefst op geroosterd brood, met een beetje zout. Wie dit één keer heeft geproefd, kijkt nooit meer op dezelfde manier naar een fles olie uit de supermarkt.
Zelf meedoen of kijken
Er zijn verschillende manieren om de oogst mee te maken:
- Bij een agriturismo of masseria: veel boerderijen ontvangen gasten en laten je in de oogsttijd een ochtend meehelpen. Vraag bij het boeken of dat mogelijk is.
- Bij een oliemolen: sommige frantoi laten bezoekers zien hoe de olie wordt gemaakt. Vraag het van tevoren, want in de oogstweken is het er druk.
- Tijdens een proeverij: in de streek worden in het najaar proeverijen georganiseerd, soms gecombineerd met een lunch.
- Op een oude oliemolen in de rotsen: in de Salento en de Valle d'Itria vind je ondergrondse oliemolens (frantoi ipogei), waar vroeger olie werd gemaakt. Sommige zijn als museum te bezoeken.
Waar ga je naartoe?
De mooiste olijflandschappen vind je in:
- de vlakte tussen Ostuni, Fasano en Monopoli, met monumentale bomen tot aan de zee;
- de Valle d'Itria, waar olijven, wijngaarden en trulli elkaar afwisselen;
- de streek rond Bitonto en Andria, ten noorden van Bari.
Meer over het landschap van trulli en olijven lees je op onze pagina over de Valle d'Itria.
Praktische tips
- Kleding: draag kleding die vies mag worden en stevige schoenen. Het kan 's ochtends fris zijn.
- Weer: oktober is meestal aangenaam, maar een regenbui is mogelijk. Bij regen wordt meestal niet geoogst.
- Olie meenemen: koop olie in blik of goed ingepakte flessen, en stop ze in je ruimbagage.
- Respect: de oogst is hard werken en voor veel families een belangrijke inkomstenbron. Vraag altijd toestemming voordat je een olijfgaard betreedt.
De olijvenoogst is een van de mooiste manieren om het echte Puglia te leren kennen. Wil je weten hoe het weer in oktober is, kijk dan op onze pagina over de beste reistijd voor Puglia.
