Trullo
Trulli
Wat is een trullo precies?
Een trullo, meervoud trulli, is een traditioneel huisje met witgekalkte muren en een kegelvormig dak van grijze kalkstenen platen, chiancarelle genoemd. Kenmerkend is de bouwtechniek: de daken zijn zonder cement of mortel opgestapeld, laag voor laag, tot de kegel zichzelf draagt.
Binnen bestaat een trullo uit één ronde of vierkante ruimte per kegel; grotere woningen zijn simpelweg meerdere trulli tegen elkaar. De dikke stenen muren houden de zomerhitte buiten en de warmte in de winter binnen, een bouwwijze die perfect past bij het klimaat van Puglia.
Waarom werden trulli zo gebouwd?
De droogstenen bouwwijze komt voort uit de omgeving: de akkers van de Valle d'Itria zitten vol kalksteen, en boeren gebruikten die stenen om schuilplaatsen en opslagruimtes te bouwen. Volgens een populair verhaal speelde ook belasting een rol: huizen zonder mortel konden snel worden afgebroken wanneer er controleurs van de koning aankwamen.
Op veel kegeldaken zie je een witte punt, de pinnacolo, en geschilderde symbolen: kruizen, harten en sterren die geluk moesten brengen of onheil weren. Elk dak vertelt zo zijn eigen verhaal, en geen twee trulli zijn identiek.
Waar zie je de mooiste trulli?
Het epicentrum is Alberobello, waar zo'n 1500 trulli bij elkaar staan en de wijken Rione Monti en Aia Piccola sinds 1996 op de Werelderfgoedlijst van Unesco staan. Nergens anders zie je zo'n dichtheid, maar het is er ook het drukst.
Minstens zo mooi is het buitengebied van de Valle d'Itria: op de landwegen tussen Locorotondo, Cisternino en Martina Franca staan honderden trulli verspreid tussen wijngaarden en olijfgaarden, veelal nog bewoond. Wie trulli in hun natuurlijke omgeving wil zien, rijdt of fietst deze binnenwegen af.
Kun je overnachten in een trullo?
Ja, en het is een van de leukste manieren om de Valle d'Itria te beleven. Veel trulli zijn gerestaureerd en verhuurd als vakantiehuisje of bed and breakfast, van eenvoudig tot zeer luxe met eigen zwembad tussen de olijfbomen.
Houd bij het boeken rekening met de eigenschappen van het gebouw: ramen zijn klein, dus binnen is het relatief donker en koel, wat in de zomer juist prettig is. Trulli in het buitengebied liggen vaak afgelegen; een huurauto is dan noodzakelijk, maar je krijgt er rust en sterrenhemels voor terug.